Đắc Nhân Tâm –
How To Win Friends
and Influence
People của Dale
Carnegie là tác phẩm
nổi tiếng nhất, bán
chạy nhất và có tầm
ảnh hưởng nhất của
mọi thời đại. Cuốn
sách đã được chuyển
ngữ sang hầu hết các
thứ tiếng trên thế
giới và có mặt ở hàng
trăm quốc gia. Đây là
cuốn sách liên tục
đứng đầu danh mục
sách bán chạy nhất
(Best-selling Books)
do thời báo New York
Times bình chọn suốt
10 năm liền. Tác
phẩm được đánh giá
là cuốn sách đầu tiên
và hay nhất trong thể
loại này, có ảnh
hưởng thay đổi cuộc
đời đối với hàng triệu
người trên thế giới.

https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

Trình bày bản in: Hoàng Hà
1

https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

DALE CARNEGIE

ĐẮC NHÂN TÂM
BÍ QUYẾT ĐỂ THÀNH CÔNG
P. HIẾU và NGUYỄN HIẾN LÊ
lược dịch quyển

How to win friends and influence people

Nhà xuất bản VĂN HÓA

https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

3

https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

Kỷ sở bất dục vật thi ư nhân
KHỔNG TỬ

4
https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

5

https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

MỤC LỤC
LỜI NHÀ XUẤT BẢN ............................................................... 10
VÀI LỜI THƯA TRƯỚC ........................................................... 12
TỰA ............................................................................................ 18
I. Mục đích của chúng tôi ........................................................ 18
II. Vài lời giới thiệu tác giả ..................................................... 25
III. Giới thiệu sách .................................................................. 28
IV. Chúng tôi lƣợc dịch ra sao?.............................................. 38
V. Xin bạn hãy thử thí nghiệm đi ............................................. 38
VI. Sự mong ƣớc của chúng tôi ............................................... 39

PHẦN THỨ NHẤT: NHỮNG THUẬT CĂN BẢN ĐỂ DẪN
ĐẠO NGƯỜI ...............................................................................
42
Chương I: Muốn lấy mật đừng phá tổ ong .............................. 44
Chương II: Một bí quyết quan trọng trong phép xử thế .......... 52
Chương III: Hãy khêu gợi ở ngƣời cái ý tự muốn làm công việc
mà chính ta đề nghị với họ ...................................................... 64
Chương IV: Tám lời khuyên để giúp các bạn đọc sách này đƣợc
nhiều lợi ích nhất ..................................................................... 80

https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

ĐẮC NHÂN TÂM

PHẦN THỨ NHÌ: SÁU CÁCH GÂY THIỆN CẢM ................. 86
Chương I: Để cho tới đâu cũng đƣợc tiếp đón niềm nở .......... 88
Chương II: Một cách dễ dàng để gây mỹ cảm lúc sơ kiến ..... 102
Chương III: Không theo quy tắc sau này tức là tự rƣớc lấy thất
bại ...................................................................................... 110
Chương IV: Bạn muốn thành một ngƣời nói chuyện có duyên
không? Dễ lắm .................................................................... 118
Chương V: Làm sao để gây thiện cảm ................................. 130
Chương VI: Làm sao cho ngƣời ta ƣa mình liền .................. 136

PHẦN THỨ BA: MƯỜI HAI CÁCH DẪN DỤ NGƯỜI KHÁC
CHO HỌ NGHĨ NHƯ MÌNH ................................................. 152
Chương I: Trong một cuộc tranh biện không có ngƣời thắng kẻ
bại ...................................................................................... 154
Chương II: Một cách chắn chắn để gây thù oán. Tránh nó cách
nào? ................................................................................... 162
Chương III: Quá tắc quy cung ............................................. 174
Chương IV: Do trái tim sẽ thắng đƣợc lý trí ........................ 182
Chương V: Bí quyết của Socrate ......................................... 194
Chương VI: Xả hơi.............................................................. 202
Chương VII: Thiện bất chuyên mỹ ...................................... 210

7
https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

MỤC LỤC
Chương VIII: Quy tắc này sẽ giúp bạn làm đƣợc những việc dị
thƣờng ................................................................................ 220
Chương IX: Loài ngƣời muốn gì? ....................................... 224
Chương X: Gợi những tình cảm cao thƣợng ........................ 230
Chương XI: Kích thích thị giác và óc tƣởng tƣợng của ngƣời
........................................................................................... 238
Chương XII: Khi mọi cách đều vô hiệu bạn hãy thử cách này
xem sao ............................................................................... 242
PHẦN THỨ TƯ: CHÍN CÁCH SỬA TÍNH NGƯỜI MÀ
KHÔNG LÀM CHO HỌ GIẬN DỮ, PHẬT Ý ....................... 248
Chương I: Nếu bạn bắt buộc phải chỉ trích, thì xin bạn bắt đầu
nhƣ sau này ........................................................................ 250
Chương II: Chỉ trích cách nào mà khỏi gây thù oán? ........... 258
Chương III: Hãy tự cáo lỗi trƣớc đã .................................... 262
Chương IV: Đừng ra lệnh ................................................... 268
Chương V: Giữ thể diện cho ngƣời ..................................... 270
Chương VI: Khích lệ ngƣời ta cách nào? ............................ 274
Chương VII: Vị tri kỷ giả dụng ............................................ 280
Chương VIII: Hãy khuyến khích ngƣời ................................ 286
Chương IX: Làm sao cho ngƣời ta vui sƣớng mà làm công việc
bạn nhờ cậy ........................................................................ 290

PHẦN THỨ NĂM: NHỮNG BỨC THƯ MẦU NHIỆM ........ 296
8
https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

ĐẮC NHÂN TÂM

Chương độc nhất: Những bức thƣ mầu nhiệm ...................... 298
PHẦN THỨ SÁU: BẢY LỜI KHUYÊN ĐỂ TĂNG HẠNH
PHÚC TRONG GIA ĐÌNH ...................................................... 310
Chương I: Chôn sống hạnh phúc gia đình cách nào lẹ nhất? 312

Chương II: Tùy ngộ nhi an .................................................... 320
Chương III: Thƣơng nhau chín bỏ làm mƣời ....................... 324
Chương IV: Làm cho ngƣời ở chung quanh mình đƣợc sung
sƣớng là điều dễ dàng ........................................................... 328
Chương V: Cái gì làm cảm động một ngƣời đàn bà............. 330
Chương VI: Phu phụ tƣơng kính nhƣ tân............................. 334
Chương VII: Những kẻ thất học trong hôn nhân .................. 338

PHẦN THỨ BẢY: VÀI CÂU HỎI .......................................... 342
PHỤ LỤC của Nguyễn Hiến Lê ................................................ 348

9
https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

LỜI NHÀ XUẤT BẢN
Đắc nhân tâm – Bí quyết của thành công là một tác phẩm
vƣợt không gian và thời gian. Sách đƣợc dịch ra nhiều thứ
tiếng và số ấn bản lên đến hàng chục triệu đã có mặt ở một
số nƣớc trên thế giới.
Ở nƣớc ta, sách này đƣợc dịch giả Nguyễn Hiến Lê (19121984) dịch, xuất bản từ những năm 50. Từ đó đến nay sách
đƣợc in trên 2, 30 chục lần; nhất là sau các năm 1980 có
đến 4, 5 nhà xuất bản trong Nam ngoài Bắc cùng nhau in và
mỗi lần in lên đến hàng chục nghìn cuốn.
Theo thân nhân dịch giả thì hầu hết các NXB tự ý in mà
không hề xin phép gia đình dịch giả, nhất là đã cắt bỏ nhiều
câu, nhiều đoạn và gần nhƣ bỏ trọn bài Tựa của dịch giả
nhằm giúp độc giả tiếp cận tác phẩm.
Qua nội dung sách, chúng ta thấy qui tắc chính của việc
Đắc nhân tâm không những hàm chứa trong câu nói bất hủ
của Khổng Tử “Kỉ sở bất dục vật thi ƣ nhân” mà còn trong
tất cả tƣ tƣởng của các triết gia thời thƣợng cổ từ Đông
sang Tây: Thích Ca, Giêsu, Socrate, Lão Tử, hoặc của các
danh nhân Anh, Pháp, Mỹ… đều đã dạy nhân loại nhƣ vậy.
Từ đó tác giả phụ thêm những ý tƣởng thực tế hơn để áp
dụng vào xã hội công nghiệp hôm nay.
Từ những ý tƣởng trên, cuốn sách đã hƣớng dẫn độc giả:
6 cách gây thiện cảm.
7 cách khiển trách ngƣời mà không làm mất lòng họ.
10
https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

ĐẮC NHÂN TÂM

12 cách dẫn dụ ngƣời.
9 cách tăng hạnh phúc gia đình.
Và chính nhờ những phƣơng cách đó giúp ích rất nhiều cho
độc giả - từ bình dân trí thức – có thêm niềm tin, hi vọng và
hạnh phúc trong cuộc sống vô vàn khó khăn bủa vây quanh
họ.
Lần này NXB Văn Hóa đƣợc sự thỏa thuận của đại diện gia
đình dịch giả, chúng tôi cho in đúng theo ấn bản và bài Tựa
mà dịch giả bổ sung, nhuận sắc lại sau cùng.
Nhà xuất bản mong đón nhận những góp ý thiết thực để lần
in sau đƣợc tốt hơn.
NXB Văn Hóa

11
https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

VÀI LỜI THƢA TRƢỚC
Trong Hồi kí Nguyễn Hiến Lê (Nxb Văn hóa – 1993), tiểu
mục Dịch Dale Carnegie và viết loại sách học làm ngƣời,
tác giả cho biết:
“Để học tiếng Anh, tôi tập dịch sách tiếng Anh ra tiếng Việt
cũng như trước kia để học bạch thoại, tôi dịch Hồ Thích.
Thật may mắn, ông P. Hiếu giới thiệu cho tôi hai cuốn How
to win friends and influence people và How to stop worrying
đều của Dale Carnegie và kiếm cho tôi được cả nguyên bản
tiếng Mĩ với bản dịch ra tiếng Pháp.
Hai cuốn đó cực kì hấp dẫn, tôi say mê đọc, biết được một
lối viết mới, một lối dạy học mới, toàn bằng thuật kể truyện.
Mỗi chương dài 10 tới 20 trang chỉ đưa ra một chân lí hay
một lời khuyên; và để người đọc tin chân lí, lời khuyên đó,
Carnegie kể cả chục câu chuyện có thực, do ông nghe thấy,
hoặc đọc được trong sách báo, nhiều khi là kinh nghiệm của
bản thân của ông nữa, kể bằng một giọng rất có duyên, cho
nên đọc thích hơn tiểu thuyết, mà lại dễ nhớ.
Tiếng Anh của tôi hồi đó còn non lắm – thực sự thì chỉ kể
như mới học được sáu tháng – nên nhiều chỗ tôi phải dựa
vào bản dịch tiến Pháp. Và dịch cuốn How to win friends
xong, tôi đưa ông Hiếu coi lại, sửa chữa. Do đó mà chúng
tôi kí tên chung với nhau. Tôi đặt nhan đề là Đắc nhân
tâm”.

https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

ĐẮC NHÂN TÂM

Chủ trương của tôi là dịch sách “Học làm người” như hai
cuốn đó thì chỉ nên dịch thoát, có thể cắt bớt, tóm tắt, sửa
đổi một chút cho thích hợp với người mình miễn là không
phản ý tác giả; nhờ vậy mà bản dịch của chúng tôi rất lưu
loát, không có “dấu vết dịch”, độc giải rất thích.
Cuốn Đắc nhân tâm bán rất chạy, từ 1951 đến 1975, in đi in
lại tới 15 – 16 lần, tổng cộng số bán được trên 50.000 bản.
Có người mua trước sau ba bốn bản hoặc vì mất, hoặc để
tăng bạn.
50.000 bản ở nước ta là nhiều thật, nhưng không thấm vào
đâu với Âu, Mĩ. Ở Pháp, nhà Hachette lần đầu in 200.000
bản dịch (nhan đề Comment sefaire des amis), còn ở Mĩ thì
không biết tới mấy triệu bản. Hiện nay (7-1980) ở chợ sách
cũ đường Cá Hấp (Bùi Quang Chiêu cũ) – Sài Gòn, có
người chịu mua một bản giá 40 đồng ngân hàng (200.000
đồng cũ). Năm 1975 giá chỉ 2đ ngân hàng.
Qui tắc đắc nhân tâm gồm trong câu “kỉ sở bất dục vật thi ƣ
nhân”, mà tất cả triết gia thời thượng cổ từ Thích Ca, Khổng
Tử, Ki Tô… đều đã dạy nhân loại, nhưng trình bày như Dale
Carnegie thì hơi có tính cách vị lợi, và tôi nghĩ trong đời
cũng có một đôi khi chúng ta cần phải tỏ thái độ một cách
cương quyết chứ không thể lúc nào cũng giữ nụ cười trên
môi được. Cho nên tôi thích cuốn How to stop worring mà
chúng tôi dịch là Quẳng gánh lo đi hơn”. (Trang 302-304)
Trong danh mục Sách của Nguyễn Hiến Lê in trong cuốn
Mƣời câu chuyện văn chƣơng thì tác phẩm Đắc nhân tâm
(dịch) chung với P. Hiếu, do nhà P. Văn Tươi xuất bản
13
https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

VÀI LỜI THƯA TRƯỚC

năm 1951; năm 1968 Nguyễn Hiến Lê viết thêm một
chương, nhà Nguyễn Hiến Lê xuất bản. Chương viết thêm
đó là chương Phụ lục, trong đó chép “một số cố sự phương
Đông để dẫn chứng thêm cho học thuyết Dale Carnegie”, và,
cũng theo lời của cụ Nguyễn Hiến Lê, “làm cho bản dịch
của chúng tôi có một nét riêng, khác hẳn bản dịch các nước
khác”. Bảo là “dẫn chứng thêm”, nhưng thực ra cụ còn góp
ý nữa. Xin trích vài đoạn:
- “Trong cuốn này tác giả ít bàn đến thái độ ân và oán, chỉ
ở cuối chƣơng I phần III, dẫn có mỗi một câu của đức Thích
Ca “Oán không bao giờ diệt đƣợc oán, chỉ có tình thƣơng
mới diệt đƣợc nó thôi” rồi ở chƣơng sau ông khuyên ta
đừng bao giờ chê ai là lầm để khỏi gây oán. Nhƣng trong
Quẳng gánh lo, ông dành riêng hai chƣơng trong Quẳng
gánh lo: chƣơng XIII, phần IV để xét về oán, và chƣơng
XIV, phần IV để xét về ân, vì ông cho thái độ ân và oán có
ảnh hƣởng đến hạnh phúc của ta, và ông có lý.
Chúng tôi nghĩ một thái độ sáng suốt về ân và oán rất có lợi
cho sự đắc nhân tâm, nên chúng tôi dẫn thêm bốn cố sự để
độc giả nhớ lại bài học của cổ nhân. Dĩ nhiên bốn cố sự đó
cũng có thể bổ túc cuốn Quẳng gánh lo đƣợc”.
- “Trong chƣơng VII phần II, tác giả khuyên ta muốn cho
ngƣời khác theo ý kiến của mình thì chỉ nên gợi ý rồi để cho
ngƣời đó quyết định và tin rằng chính họ đã có sáng kiến đó.
Nghĩa là cái gì hay, khéo thì đừng tranh lấy làm của mình.
Nhƣng nếu hoàn cảnh ngƣợc lại thì thái độ có thể ngƣợc lại:
chẳng hạn ngƣời dƣới có sáng kiến làm việc mà không hỏi ý
ta; nếu việc đó là việc tốt thì ta đừng tỏ rằng ngƣời đó muốn
14
https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

ĐẮC NHÂN TÂM

tranh quyền với ta, mà trái lại nên khen ngƣời đó đã làm
đúng ý mình. Trong trƣờng hợp này “tranh cái tốt của
ngƣời” mà lại đắc nhân tâm. Dale Carnegie chƣa xét đến
điểm đó nên tôi xin dẫn chuyện Tề VI 3. dƣới đây trong
Chiến Quốc sách để bổ túc”
Cụ Nguyễn Hiến Lê cho rằng “Dịch giả - nếu có tài – cũng
là một nghệ sĩ, mỗi bản dịch cũng là một tác phẩm. Không
bản dịch nào đúng hẳn với nguyên tác; bản dịch nào cũng
mang ít nhiều cá tính, tài năng của người dịch, tinh thần của
ngôn ngữ người dịch, cũng để lộ tâm tư của người dịch, cái
không khí của thời đại người dịch” (Hồi kí – tr.407). Đó là
cụ nói về việc dịch sát nghĩa. Đắc nhân tâm là bản lược dịch
lại cộng thêm phần Phụ lục thì nhận định trên càng đúng
hơn nữa.
*
*

*

Ngày nay, người ta đã vô tình hay cố ý lãng quên ông P.
Hiếu, người đã có công “coi lại, sửa chữa” bản lược dịch
cuốn Đắc nhân tâm của Nguyễn Hiến Lê. Ngay như bản của
Nhà xuất bản Văn Hóa, năm 1996, mà bạn sắp đọc trong
phần dưới đây, thì bìa 1 và trang 359 cũng chỉ ghi “Nguyễn
Hiến Lê dịch”; tên P. Hiếu chỉ thấy in trên trang 3: “P. HIẾU
và NGUYỄN HIẾN LÊ lược dịch theo…”. Một điều đáng
nói nữa là, theo như Lời Nhà xuất bản Văn hóa, nhiều nhà
xuất bản đã tự ý “cắt bỏ nhiều câu, nhiều đoạn và gần như
bỏ trọn bài Tựa của dịch giả nhằm giúp độc giả tiếp cận tác
phẩm”. Theo chúng tôi bài Tựa chẳng những giúp độc giả
15
https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

VÀI LỜI THƯA TRƯỚC

“tiếp cận với tác phẩm”, mà qua đó độc giả cũng biết được
phần nào quan niệm đắc nhân tâm của dịch giả nữa.
Các phiên bản điện tử Đắc nhân Tâm đang lưu hành trên
mạng trước đây có lẽ chép lại từ bản in “rút gọn”: không có
bài Tựa của dịch giả, không có chương Phụ lục; các chương
còn lại, chương nào cũng có đôi chỗ bị cắt bỏ; tên P. Hiếu
cũng bị gạt ra. Đó là những lý do chính tại sao chúng tôi làm
cái công việc gọi là “tái bản” ebook Đắc nhân tâm này.
Để thực hiện book này, chúng tôi chép lại ebook do bác Vvn
đã thực hiện trước đây rồi chỉnh sửa và bổ sung các phần bị
lược bỏ đã nêu trên, ghi thêm chú thích (chú thích của chúng
tôi sẽ được ghi thêm “[B&G]” ở cuối câu). Ngoài bản của
Nxb Văn hoá – 1996 (chú thích của nhà này ghi “[VH]”),
chúng tôi còn tham khảo bản của Nxb Tổng Hợp Đồng Tháp
– 1994 (chú thích ghi “[ĐT]”), bản ebook How To Win
Friends And Influence People do bạn Tovanhung thực hiện.
Xin chân thành cảm ơn bác Vvn, nhờ ebook của bác mà
chúng tôi tiết kiệm được rất nhiều thời gian. Chúng tôi cũng
xin cảm bạn Tovanhung, Nxb Tổng hợp Đồng Tháp; và xin
trân trọng giới thiệu cùng các bạn.
Goldfish
Cuối năm 2008

16
https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

ĐẮC NHÂN TÂM

17
https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

TỰA
I. MỤC ĐÍCH CỦA CHÚNG TÔI
1. - Sự học ở nhà trƣờng ra đời ít khi dùng tới
Chúng ta thƣờng nghe nhiều ngƣời than phiền chung quanh
ta:
“Sự giáo dục ở nhà trƣờng thật là vô dụng. Học ở trƣờng
cả trăm điều, ra đời không dùng đến một. Hồi nhỏ nhồi vào
sọ cả chục cuốn Số học, Đại số học, Hình học… để lớn lên
chỉ dùng vỏn vẹn có 4 phép: trừ, cộng, nhân, chia. Những
môn nhƣ Hóa học, Vật lý học, Tự nhiên học, Địa chất học…
hễ ra khỏi trƣờng là quên rồi vì có dùng đến đâu mà nhớ.
Cả một bộ Việt sử, chỉ cần nhớ tên năm, sáu vị anh hùng
cứu quốc vài trận đại phá quân Nguyên, quân Minh, quân
Thanh là đủ trong câu chuyện tỏ ra vẻ học thức. Còn Địa lý
mà hồi trƣớc ngƣời ta không cần biết làm chi. Trƣớc chiến
tranh Triều Tiên này, hỏi trong nƣớc ta có bao nhiêu ngƣời
biết kinh đô Hàn Quốc là gì?
Trái lại những điều thƣờng dùng ở đời thì trong trƣờng không
dạy. Dù là cao sang hay nghèo hèn, ai cũng có công việc để
làm; vậy mà trong trƣờng, kể cả những trƣờng Đại học nữa,
ngƣời ta không hề chỉ cho ta cách tổ chức công việc ra sao cho
đỡ tốn thì giờ, công và của. Ai là ngƣời mỗi ngày không tiếp
xúc với ngƣời trên, kẻ dƣới hay bạn bè? Vậy

https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

ĐẮC NHÂN TÂM

mà khoa xử thế không có trong chƣơng trình một trƣờng
nào hết. Ta phải dọ dẫm lấy cách cƣ xử với ngƣời ta sao
cho họ mến và trọng ta, vui lòng làm theo ý muốn của ta. Và
sau biết bao thất bại, ta mới lần lần có kinh nghiệm và biết
khôn, nhƣng biết khôn thì tóc đã bạc rồi! Bạn có thấy
trƣờng nào dạy nói năng trƣớc công chúng không? Mà
ngày nào bạn không dùng đến “ba tấc lƣỡi” của bạn trƣớc
vài ngƣời, có khi cả chục, cả trăm ngƣời nữa không? Ai
không có con? Mà hỏi mấy ngƣời đƣợc học khoa Tâm lý nhi
đồng? Ai không có gia đình? Nhƣng xin bạn kiếm giùm tôi
một lớp dạy cách gây dựng hạnh phúc trong gia đình”.
Chúng tôi mới kể sơ vài vấn đề quan trọng đó, còn biết bao
vấn đề nữa, mà muốn giải quyết, ta cũng chỉ đành trông cậy
ở ta thôi, và suốt đời học sinh, chúng ta chƣa từng thấy ông
thầy nào nhắc tới cả.
Tóm lại, sau mƣời mấy năm học ở trƣờng ra, dù có bằng
cấp cao gì đi nữa, ta cũng vẫn phải làm lấy cuộc đời của ta,
nhờ kinh nghiệm riêng của ta; nhà trƣờng cơ hồ không giúp
ta chút chi hết trong rất nhiều phƣơng diện.
Vì vậy tha thƣờng thấy những ngƣời có bằng cấp rất thấp
mà xử sự khéo hơn, thành công hơn những ngƣời có bằng
cấp cao. Ford, ông vua Xe hơi và Andrew Carnegie1ông vua
Thép, đều là những ngƣời xuất thân nghèo hèn, không có
bằng cấp chi hết. Ngay chung quanh chúng ta, biết bao
ngƣời, mỗi việc nhỏ nhặt gì cũng hỏi ý kiến ngƣời dƣới. Lại
biết bao ông mà từ việc tƣ tới việc công, nhất nhất đều nhờ
“bà” giải quyết cho. Mà “bà” thƣờng khi chỉ biết đọc biết
1

Xin đừng lộn với Carnegie, tác giả cuốn này.

19
https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

TỰA

viết quốc ngữ, chẳng bao giờ mở một cuốn Đại số học, Hình
học, Triết học nào cả.
Các cụ thời xƣa thƣờng chê: “Đỗ trạng mà vẫn dốt”. Thời
xƣa vậy, thời nay có lẽ chẳng khác chi mấy.
2. – Vì học đƣờng chỉ dạy ta những quy tắc, những đại
cƣơng, mà sự học ở nhà trƣờng là bƣớc đầu của sự học
trong đời ta thôi.
Vậy ai cũng nhận, ra đời ta rất ít khi có dịp dùng những điều
học đƣợc ở nhà trƣờng lắm. Nhƣng nhƣ vậy có nên kết luận
rằng sự học ở nhà trƣờng là hoàn toàn vô dụng không?

Cố nhiên là không. Vì nếu nó hoàn toàn vô dụng thì nó đã bị
đào thải từ lâu rồi, có đâu đƣợc cả thế giới trân trọng
truyền bá nhƣ bây giờ.
Vậy ta phải xét lại giá trị của nền giáo dục ở trƣờng và tìm
cách bổ khuyết nó.
Hai ban Tiểu và Trung học đều có mục đích chúng ta luyện
cho học sinh có một thân thể khỏe mạnh (thể dục), một tinh
thần minh mẫn (trí dục). Về trí dục, mỗi ban có hơi khác, tùy
trình độ của học sinh. Tại ban Tiểu học, ngƣời ta chỉ cần
dạy cho trẻ tập nhận xét và biết những điều thƣờng thức về
thân mình, gia đình và quốc gia. Tại ban Trung học, ngƣời
ta cũng dạy những thƣờng thức, nhƣng trong một phạm vi
rộng hơn (cố sự, sử vài cƣờng quốc, chút ít chánh trị, kinh
tế, triết lý và khoa học…) và ngoài sự nhận xét ra, học sinh
còn đƣợc tập lý luận.

20
https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

ĐẮC NHÂN TÂM

Lên tới Đại học, sinh viên mới bắt đầu rời bỏ thƣờng thức
mà bƣớc vào một khu vực chuyên môn nào đó. Song trong
khu vực ấy, sinh viên cũng chỉ đƣợc học một cách bao quát
để hiểu cái đại cƣơng thôi. Vì biển học thời này mênh mông
vô cùng. Sinh viên học cách nghiên cứu, tìm tòi, tập có sáng
kiến; nhƣng những điều học đƣợc thƣờng cũ quá, ra đời
không dùng tới, duy có nguyên tắc là ít khi thay đổi.
Vậy, dù Trung học hay Đại học, thì mục đích vẫn là dạy cho
học sinh biết những điều thƣờng thức trong đời, hoặc những
điều cơ bản trong một môn nào, và luyện cho học sinh biết
nhận xét, lý luận, tìm kiếm; nói tóm lại, cho học sinh những
phƣơng tiện để sau này học thêm nữa, chứ chƣa bao giờ - cả
trong những trƣờng lớn nhất trong những nƣớc tân tiến nhất
– có cái tham vọng rằng trong trƣờng dạy đủ cả rồi, ra
trƣờng khỏi phải học thêm. Sự học ở trong trƣờng chỉ là
bƣớc đầu của sự học trong đời ta thôi.

Vậy nói chƣơng trình đó là vô ích thì cũng quá đáng. Mà
trách nó không giúp ta giải quyết những vấn đề ở ngoài đời
thì thực là đòi hỏi ở nó nhiều quá.
Chƣơng trình ở nhà trƣờng không phải là hoàn toàn đầy đủ.
Dầu có muốn hoàn toàn đầy đủ nữa cũng không đƣợc.
Chẳng hạn dạy khoa tổ chức công việc ở ban Trung học ƣ?
Học sinh tuổi đó chƣa đảm đƣơng một việc chi hết, nếu có
dạy họ nguyên tắc tổ chức nữa, thì họ cũng không hiểu rõ,
hoặc mau quên vì không thấy sự cần thiết của nó và không
có dịp thực hành ngay.

21
https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

TỰA

Dạy cách xử thế ƣ? Dạy cho biết tâm lý trẻ thơ để áp dụng
trong sự giáo dục chúng ƣ? Cũng vậy. Phải có đụng chạm
với đời mới thấy những khoa đó là cần thiết; phải có sự thực
hành thì học mới có kết quả; cho nên đem dạy những môn
đó trong ban Trung học hay Đại học nữa, cũng không ích
lợi gì mấy. Vì vậy, trong hai ban đó, ngƣời ta chỉ luyện óc ta
sao cho có thể hiểu biết qua loa mọi vấn đề để sau này, ở
trƣờng ra, ta có thể tự học thêm nữa hoặc theo một lớp học
riêng về một môn nào đó đƣợc.
3. – Và ở trƣờng ra, ta mới thật là bắt đầu học, mà sự
học đó mới là quan trọng nhất.
Mục đích nền giáo dục ở nhà trƣờng chỉ có bấy nhiêu thôi.
Ta trách nó là vô dụng là tại ta tƣởng lầm rằng ở nhà
trƣờng ra, ta không cần phải học thêm và khi đã giật đƣợc
bằng cấp này, bằng cấp nọ, thì ta có quyền nghỉ ngơi, liệng
sách vở đi.
Không! Chúng tôi nhắc lại: nhà trƣờng chỉ dạy ta một
phƣơng pháp và những điều căn bản thôi, nghĩa là chỉ sửa
soạn cho ta để ra ngoài đời có thể học thêm đƣợc; mà sự
thật, ở trƣờng ra ta mới bắt đầu học, học những cái cần
thiết trong đời ta.
Sự học sau khi ở trƣờng ra đó mới là quan trọng. Tại các
nƣớc tiên tiến, ngƣời ta mở những học đƣờng để dạy những
ngƣời vừa đi làm vừa học, hoặc mở những lớp học bằng
cách hàm thụ, hoặc viết sách để quảng bá trong dân chúng,
cho ai cũng có thể tự học đƣợc.

22
https://thuviensach.vn
eBook miễn phí tại: Webtietkiem.com

ĐẮC NHÂN TÂM

Nhƣ tại Pháp có Ecole d'Organisation Scientifique du
Travail dạy Tổ chức công việc theo khoa học, có hàng trăm
vị kỹ sƣ, luật sƣ, bác sĩ… theo học mỗi năm. Họ ngày làm,
tối lại học.
Tại Anh, Pháp, Mỹ, đều có Institut Pelman dạy cho đủ hạng
ngƣời cách sửa mình và luyện những khả năng của ta nhƣ ý
chí, trí nhớ, trí nhận xét… để sức làm việc của ta tăng lên,
hầu dễ thành công trên đƣờng đời.
Tại Mỹ, có “Dale Carnegie's Institute of Effective
Speaking and Human Relations” dạy cho ngƣời lớn về
nghệ thuật nói trƣớc công chúng và giao thiệp trong xã hội.
Những môn học đó đều có ích lợi trực tiếp trong đời sống
hàng ngày của ta. Ta hơn hay kém ngƣời khác, thành công
hay không, có hạnh phúc hay không, đều do ta hiểu biết và
áp d